Kaynaklar

Hukuki Terimler Sözlüğü

BRAVIOT müvekkillerinin sıkça karşılaştığı UK hukuki terimleri ve kısaltmaları. Tanımlar genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez.

A

Ankara Agreement: Belirli Türk iş insanlarının UK'de yaşamasına ve çalışmasına izin veren tarihi UK-Türkiye anlaşması. 31 Aralık 2020'den sonra yeni başvurulara kapalı, ancak mevcut hak sahipleri uzatma veya ILR başvurusu yapabilir.
Articles of Association: Bir UK şirketinin nasıl yönetileceğini belirleyen iç tüzük: ortak hakları, direktör yetkileri, hisse transferi mekaniği. Model Articles varsayılan olarak uygulanır ancak değiştirilebilir.

B

Biometric Residence Permit (BRP): Yakın zamana kadar göçmenlik statüsünün fiziksel kanıtı olan kart. 2025'ten itibaren Home Office dijital-only eVisa'lara geçiyor; mevcut BRP'ler bitiş tarihine kadar geçerli.

C

Certificate of Sponsorship (CoS): Lisanslı sponsorun, kendi tahsisat havuzundan bir çalışana belirli ve uygun bir rol için verdiği elektronik sertifika. Çalışan bu numarayı vize başvurusunda kullanır.
Companies House: UK şirket sicili; tüm UK limited şirketlerinin tescil edildiği ve zorunlu beyanlarını (yıllık hesaplar, confirmation statement, PSC bilgisi) sundukları kurum.
Constructive Dismissal: Çalışanın, işverenin sözleşmeyi temel bir şekilde ihlal etmesi sebebiyle istifa etmesi — yasal olarak işten çıkarma olarak değerlendirilir.
Conveyancing: Mülk sahipliğinin alıcıdan satıcıya yasal devir süreci — tekliften, sorgular ve exchange aşamalarından, completion ve Land Registry tescile kadar.

D

Director: Şirketin işlerini ve hesaplarını yönetmek üzere resmi olarak atanan kişi. Companies Act 2006 kapsamında şirkete karşı yasal yükümlülükleri vardır.
Domicile: Mukim olmaktan farklı bir common-law kavramı; UK Inheritance Tax'ın dünya çapındaki varlıklara uygulanıp uygulanmayacağını belirler. Bir kişi UK'de mukim olabilir ancak UK domiciled olmayabilir.
DPIA: Data Protection Impact Assessment — planlanan bir veri işleme faaliyetinin risklerinin yapılandırılmış değerlendirmesi. Bireyler için yüksek risk doğurması muhtemel işlemler için zorunludur.
DSAR: Data Subject Access Request — bireyin UK GDPR uyarınca, hakkında tutulan kişisel verilerin bir kopyasını ve belirli ilgili bilgileri controller'dan talep etme hakkı.

E

Energy Performance Certificate (EPC): Bir mülk inşa edildiğinde, satıldığında veya kiralandığında gereken enerji verimliliği derecelendirmesi.
Engagement Letter: Bir iş başlangıcında, çalışma kapsamını, ücretleri, şartları ve temel müvekkil bilgilendirmesini belirleyen belge. SRA kuralları uyarınca zorunludur.
Executor: Vefat edenin mal varlığını yönetmek üzere vasiyette adı geçen kişi. Grant of Probate çıktığında yasal olarak harekete geçme yetkisine sahip olur.

F

Family Visa: İngiliz vatandaşı veya UK'de yerleşik kişilerin eşleri, çocukları, anne-babaları ve yetişkin bağımlı akrabaları için vize rotaları. Her rotanın farklı finansal ve ilişki şartları vardır.
Freehold: Arsa ve üzerindeki binaların süresiz, mutlak sahipliği. UK'de en yaygın ev sahipliği biçimi.

G

Global Talent Visa: Akademi, araştırma, sanat, kültür ve dijital teknoloji alanlarında olağanüstü yetenek (veya potansiyel) sahipleri için sponsorsuz vize. Onaylı bir endorsement body tarafından onay gerektirir (belirli prestijli ödüller hariç).

I

ICO: Information Commissioner's Office — UK'nin bağımsız veri koruma düzenleyicisi. İhlal bildirimleri ve şikayetler alır, soruşturma yapar ve yaptırım uygular.
Immigration Health Surcharge (IHS): Çoğu vize başvurusunun parçası olarak ödenen yıllık ek ücret; vize sahibine bulunduğu süre boyunca NHS hizmetlerine erişim sağlar.
Indefinite Leave to Remain (ILR): UK'de süresiz oturma statüsü. Çoğu çalışma ve aile rotası 5 yıl yasal ikametten sonra ILR'ye yol açar; bazı rotalar (örn. Innovator Founder) 3 yılda hak kazanır.
Inheritance Tax (IHT): Vefat eden kişinin mal varlığı üzerinden alınan UK vergisi; nil-rate band (şu an £325,000) üzerindeki değer için %40 oranında alınır; muafiyetler ve indirimler mevcuttur.
Innovator Founder Visa: Onaylı bir kurum tarafından desteklenen yenilikçi, sürdürülebilir ve ölçeklenebilir bir UK işletmesi kuran deneyimli girişimciler için. Settlement'a 3 yılda hak kazanilabilen yol.

L

Land Registry (HM Land Registry): İngiltere ve Galler'de arazi ve mülk sahipliğini kaydeden devlet kurumu. Çoğu işlemde tapu tescili zorunludur.
Lasting Power of Attorney (LPA): Karar verme kapasiteniz kaybolursa, seçtiğiniz bir vekilin sizin adınıza karar vermesine izin veren yasal belge. İki tür: mülk & finans, ve sağlık & refah.
Leasehold: Freeholder tarafından sabit bir süre için (genellikle 99–999 yıl) verilen mülk sahipliği. Ground rent ve lease covenant'lara tabidir. UK'deki çoğu daire leasehold'dur.
Letters of Administration: Vefat edenin geçerli bir vasiyet bırakmadığı durumlarda (intestacy) yasal kurallar uyarınca administrator atayan eşdeğer mahkeme belgesi.

M

Money Laundering Regulations (MLR): Solicitor'ları ve diğer düzenlenmiş firmaları müvekkil kimliğini doğrulamaya, risk değerlendirmeye ve şüpheli faaliyeti raporlamaya zorunlu kılan UK düzenlemeleri.
MSA: Master Services Agreement — standart ticari şartları (ödeme, IP, sorumluluk, fesih) belirleyen çerçeve sözleşme; spesifik işler ardından Statements of Work ile sipariş edilir.

N

NDA: Non-Disclosure Agreement (Gizlilik Sözleşmesi) — taraflar arasında paylaşılan gizli bilgilerin nasıl kullanılabileceğini sınırlandıran sözleşme. Tek yönlü veya karşılıklı olabilir.

P

Person with Significant Control (PSC): UK şirketinin hisselerinin veya oy haklarının %25'ten fazlasına nihai olarak sahip olan veya kontrol eden gerçek kişi. Companies House'a bildirilmesi zorunludur.
Probate (Grant of Probate): Geçerli bir vasiyet bırakan kişinin mal varlığını yönetme konusunda executor'ın yetkisini onaylayan mahkeme belgesi.

R

Redundancy: Rolün artık gerekmediği belirli yasal işten çıkarma türü; hak kazanan çalışanlar için danışma hakkı ve yasal redundancy ödemesi tetikler.
Resident Labour Market Test (RLMT): Sponsorlu rollerin önce UK işgücü piyasasında ilan edilmesi gerekliliği. Puan bazlı sistemle birlikte 2020'den itibaren çoğu rota için kaldırılmıştır.
Right to Work Check: UK işverenlerin, çalışan başlamadan önce yapması zorunlu olan yasal kontrol; kişinin çalışma için geçerli göçmenlik statüsüne sahip olduğunu doğrular. Atlanması durumunda sivil ceza söz konusudur.

S

Service Charge: Bir leaseholder'ın bina ve ortak alanların bakım maliyetine katkısı. Lease'de belirtilir ve büyük işler için yasal danışma kurallarına tabidir.
Settlement Agreement: Çalışanın belirli iş mahkemesi taleplerini açma hakkından, genellikle bir ödeme karşılığında feragat ettiği yasal olarak bağlayıcı sözleşme. Geçerli olması için yasal koşulları karşılaması gerekir.
Shareholders' Agreement: Ortaklar arasındaki, karar hakları, hisse devirleri, çıkış ve uyuşmazlık çözümünü kapsayan özel sözleşme; Articles'ın yanında (yerine değil) yer alır.
Skilled Worker Visa: Puan bazlı sistemde Tier 2 (General)'in yerini alan, uygun mesleklerde sponsorlu çalışanlar için maaş eşiğini karşılayan ana UK çalışma vizesi.
SLA: Service Level Agreement — bir hizmet sözleşmesinin ölçülebilir performans hedeflerini (uptime, yanıt süresi) ve bu hedeflerin altına düşülmesinin sonuçlarını (service credit) tanımlayan bölümü.
Solicitor: SRA tarafından İngiltere ve Galler'de saklı yasal hizmetler sunmaya yetkilendirilmiş, kalifiye avukat. Savunmada uzmanlaşmış olan barrister'dan farklıdır.
Sponsor Licence: UK işverenlerin, yabancı çalışanları puan bazlı göçmenlik sistemi altında sponsor etmek için Home Office'tan aldıkları lisans. Lisans sürekli uyum yükümlülükleri (SMS kayıtları, denetim yükümlülüğü) getirir.
Sponsor Management System (SMS): Sponsor lisansı sahiplerinin tahsisatlarını yönettiği, CoS atadığı, değişiklikleri raporladığı ve uyum kayıtlarını tuttuğu Home Office çevrimiçi sistemi.
Spouse Visa: İngiliz vatandaşı veya yerleşik kişinin eşi/sivil partneri için aile vize rotası; minimum gelir şartı ve İngilizce dil testi gerektirir.
SRA: Solicitors Regulation Authority — İngiltere ve Galler'de solicitor'ların bağımsız düzenleyicisi. Mesleki davranış kurallarını koyar ve firmalara karşı şikayetleri ele alır.
Stamp Duty Land Tax (SDLT): UK'de belirli eşik üstündeki mülk alımlarına uygulanan vergi. İkinci ev, kira amaçlı alım ve UK'de mukim olmayan alıcılar için daha yüksek oranlar uygulanır.
Student Visa: Lisanslı bir eğitim sponsorundaki (tanınmış üniversite veya kolej) bir UK eğitim programına kabul edilen başvuru sahipleri için. Tier 4'ün yerini almıştır.

T

Trade Mark: Bir işletmenin mal veya hizmetlerini başka bir işletmeninkinden ayıran tescilli veya tescilsiz işaret. Tescil daha güçlü ve geniş koruma sağlar.
TUPE: Transfer of Undertakings (Protection of Employment) Regulations — bir işletme devam eden bir teşebbüs olarak satıldığında, çalışanlar mevcut şartlarıyla alıcıya otomatik olarak transfer olur; bilgilendirme ve danışma yükümlülükleri vardır.

U

UK GDPR: Brexit sonrası, Data Protection Act 2018 ile birlikte çalışan, General Data Protection Regulation'ın UK'deki yerel versiyonu.
UKIPO: UK Intellectual Property Office — UK'de marka, patent ve registered design tescillerinden sorumlu devlet kurumu.
UKVI: UK Visas and Immigration - vize ve göçmenlik başvurularından, sponsor lisanslamasından ve uyum denetiminden sorumlu Home Office birimi.
Unfair Dismissal: İşine adil olmayan bir sebeple veya adil olmayan bir şekilde son verilen, çoğunlukla 2+ yıl hizmeti olan çalışanlara açık yasal talep.

W

Will: Bir kişinin vefatından sonra mal varlığının nasıl dağıtılacağını belirten yasal belge. Geçerli olması için Wills Act 1837'deki formalitelere uygun olmalıdır.

Aradığınız terim listede değil mi?

Sözlüğümüz BRAVIOT müvekkillerinin sıkça karşılaştığı terimleri kapsar. Belirli bir konu için bize yazın, üzerine konuşalım.

İletişime Geçin